فهرست
چکیده 5
مقدمه 7
طرح مسئله 8
پیشینه تحقیق 9
روش شناسی 11
معرفی میدان تحقیق 12
•عکس شماره 14
•عکس شماره2 15
•عکس شماره3- 15
معرفی جامعه تحقیق 16
سؤالات تحقیق 17
یافته های تحقیق 17
تعاریف: 17
فضا 17
شهر 19
تحول تاریخی شهر 19
حافظه تاریخی 21
مشروح مصاحبه ها 22
اطلاع رسان شماره 1(مرد، 78 سال سن، شغل:کارمند کتابخانه،محل سکونت:تهران) : 22
-چه وقایع تاریخی در اینجا اتفاق افتاده است؟ 22
اطلاع رسان شماره 2 (مرد، 85 سال سن، شغل:خادم، محل سکونت: شهرری) : 23
-در گذشته مردم چه آداب و رسومی داشتند؟ 24
اطلاع رسان شماره 3 25
اطلاع رسان شماره 4 26
اطلاع رسان شماره 5 27
-در قدیم اینجا چطور بود؟ 28
اطلاع رسان شماره 6 29
اطلاع رسان شماره 7 31
تحلیل مصاحبه ها 33
-تجربه تغییر و تحول شهر از خلال تجربه کنشگر : 33
-زمان شهری و حافظه : 34
-نمادشناسی شهری در محور زمانی : 35
•عکس شماره4- تابلوی ممنوعیت ورود بدون چادر(گرفته شده توسط نگارنده) 36
•عکس شماره5 37
نتیجه گیری 39
کتابنامه 41
مأخذ شناسی 42
پیوست ها 44
-عکس ها (گرفته شده توسط نگارنده) : 44
•سردر بازار قدیمی 44
•عکس های شاه عبدالعظیم در گذشته 55
چکیده
مفهوم فضای ساخته شده یا فضای کالبدی به معنای کلیه شکل های کالبدی قابل
لمسی که انسانها به وجود میآورند و یا تغییر شکلهایی که در همین زمینه
اعمال میکنند است که میتواند به صورت یک مَفصل بین فضای کالبدی ـ طبیعی و
فضای زیستی انسانها تعریف شود. این فضا نقطه شروع انسان برای شناخت محیط
است. ارتباطات فضایی بین افراد، سیستمی است پیچیده از تمایل به نزدیکی،
فرار، نادیده گرفتن، توجه نکردن و ... به این دلیل فضا نمیتواند تنها با
توجه به فضایی ریاضی طرح شده باشد، بلکه لازم است طرح فضا به ترتیبی باشد
که تمامی ارتباطات اجتماعی ـ روانی انسانها تقویت شوند .
پرسش اساسی در دیدگاه انسان شناسی نسبت به فضا درک ساز و کارهایی است که در
هر فضای مشخص به کار گرفته شده اند تا به گروهی از انسان ها امکان زیستن و
تداوم این زیست را در آن محیط عرضه کنند. انسان ها در فضا زندگی می کنند
یعنی رابطه ای پیوسته از کنش های متقابل با آن دارند. کنش های متقابل افراد
با فضا و با سایر انسان ها سبب انباشتگی حافظه می شود و انباشت حافظه خود
منجر به شکل گیری حافظه تاریخی خواهد شد. حافظه تاریخی نوعی از انباشت
حافظه جمعی در محور زمانی است. این حافظه با تداوم یافتن خود بر محور
زمانی، به این محور شکلی پویا و پیچیده می دهد. به این ترتیب حافظه های
تاریخی متعددی که با وجود گستردگی خود در میان اعضای یک یا چند گروه مشترک
هستند در طول زمان بوجود می آیند. هرچند که باید دقت داشت به دلیل سیال
بودن و متغیر بودن جمعیت های شهری و گروهبندی های درونی آن، مطالعه بر
میزان گستردگی معانی حافظه تاریخی در گروه های شهری کار ساده ای نیست.
نگارنده در این مقاله تلاش می کند با مراجعه به حافظه تاریخی افراد و حافظه
جمعی جامعه در یکی از مناطق تهران(شاه عبدالعظیم)، ارتباط میان افراد و
گذشته آنها را تا حدودی شناخته و نقاط تمرکز حافظه در فضا و در کل چگونگی
بازسازی شهر از خلال حافظه تاریخی را بررسی کند.
واژگان کلیدی: آداب و رسوم- حافظه تاریخی- خاطره- زمان- شهر- شاه عبدالعظیم- فضا- فضای زیسته شده- نماد شناسی شهری
مقدمه
آیا شهر الزامی برای پیوند با گذشته خود دارد ؟ این سئوال ساده گرایانه ولی
در واقع پیچیده، پایه خیلی از مباحثات در این زمینه است که در دو قرن
گذشته و خصوصاً در نیمه دوم قرن بیستم اندیشمندان معماری و شهرسازی را به
خود مشغول کرده است. این مباحثات جنبه های متفاوتی را شامل می شود. اولین
بحث در این زمینه ضرورت استمرار پیام های گذشته در حیات محیط مصنوع است.
ویلاند کنت) (Weyland Kennett معتقد است ما با استمرار گذشته در پی نگهداری
یک شاهد، یک نمونه و یک علامت مشخصه هستیم. آثار گذشته در واقع شاهدی بر
آن هستند که چگونه پدرانمان می زیستند. این آثار نمونه هایی از چیزهای زیبا
هستند، همانطور که نمودارهای اتصال ما به ارزش هایی هستند که بسیار دلنشین
تر از مقاصد برخاسته از محرکات اقتصادی می باشند.
بحث های پیچیده تری نیز در این زمینه وجود دارند. یک بحث مهم نیازهای روانی
به گذشته است. این نیازها از نظر لرد کلارک(Lord Clark) در واقع از تعریف
تمدن سرچشمه می گیرند که به معنای حس تداوم است و انسان متمدن نیازمند است
که حس کند که به جایی در فضا و زمان تعلق دارد و می تواند آگاهانه به پیش و
پس خود نظر کند. بحث بعدی قابلیت توانمندی مالی بخش کهن شهر است. شاید این
نکته تا دیری ....